مقاله ی خانم ها شکوفه ذلقی و فاطمه پیریایی با عنوان « سخن گفتن »
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
Normal 0 false false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-bidi-language:FA;} موضوع مقاله:سخن گفتن استاد راهنما:استاد آقاخاني گردآورندگان:فاطمه پيريايي-شكوفه ذلقي فروردين94
مشخصات موضوع مقاله:سخن گفتن نام و نام خانوادگی:فاطمه پیریایی-شکوفه ذلقی آدرس:دانشگاه فرهنگیان بروجرد
چكيده: هدف ازانتخاب این موضوع تبیین مهارت سخن گفتن برای مخاطب،عوامل موثر برآن ،آموزش مهارت سخن گفتن و اختلالات تکلم و راه های رفع آن است.باتوجه به اینکه مدارس دوره های پیش دبستانی و دبستان نقش مهمی در تقویت و افزایش سخن گفتن دارند اهمیت این موضوع برای مخاطبان(معلمین ابتدایی) آشکار می شود. مطالب جمع آوری شده در این مقاله با استفاده از کتاب ها ومقالات مختلف وراهنمای تدریس فارسی های اول تا ششم گردآوری شد. مهارت های گفتاری یا شفاهی یعنی گوش دادن و صحبت کردن،نخستین مهارت های زبان به شمار می آیند.همه کودکانی که از شرایط زیستی و محیطی عادی برخوردارند این دو مهارت را می آموزند،ولی تفاوت هایی نیز بین آنها مشاهده می شود.برخی از آنها واژگان زیادی دارند و به خوبی از آن استفاده می کنند ،ولی برخی واژگان کمی دارند پسیکی از وظایف مهم برنامه آموزشی این است که مهارت شفاهی کودکان را افزایش داده و اعتماد به نفس لازم برای گفتگو را در آنان تقویت کند. واژگان كليدي: سخن گفتن- مهارت- يادگيري –بازي
مقدمه:
خدواند نعمت های فراوانی را به ما ارزانی نموده که برای همه ی آنها شکر مخصوص لازم است.از جمله این نعمت ها،نعمت زبان آدمی است.زبان نعمت بزرگی است که بخش عظیمی از نیازهای خود را به کمک آن رفع میکنیم پس باید قدر این نعمت بسیار کوچک ودر اصل بزرگ را دانسته واز این عضو به نحو شایسته بهره برد وهمواره ارزش والای آن را حفظ نمود.
مجموع روابطی را که از طریق گفتن وگفتگو حاصل می شودارتباط کلامی گویند . شنیدن و گفتن، خواندن و نوشتن مهارتهای چهارگانه ارتباطکلامی هستند که آدمیان به طور طبیعی و به ترتیب آنها را آغاز ميكنند.
· گفتن2 سالگی
· شنیدن4 سالگی
· خواندن6 سالگی
· نوشتن8 سالگی
هدف اساسي از آموزش مهارت هاي زباني، گوش دادن . سخن گفتن ، خواندن و نوشتن آن است كه فراگيران بتوانند در گفت و شنودها شركت كنند و با هم ارتباط برقرار نمايند. احساسات و نظرات خود را به صورت گفتار يا نوشتار بيان كنند. نوشته اي را بخوانند و فكر به كار رفته در آن را بفهمند و از شنيدن و خواندن كلام موزون و آهنگين لذت ببرند
امید است که معلمین دوره ابتدایی پس از مطالعه این مقاله با آگاهی کامل از فرآیند یادگیری زبان در کودکان و رشد این مهارت در طی سال های رشد و همچنین آگاهی از انواع اختلالات صحبت کردن و گفتار قادر باشند،دانش آموزانی که در این مهارت زبانی دچار مشکلاتی هستند را تشخیص داده و بتوانند با به کار گیری روش های تدریس مناسب ،دانش آموزان را در یادگیری و رفع مشکلات گفتار یاری دهند.
تعريف سخن گفتن:
سخن گفتن فن یاهنری است که آدمی به وسیله آنبر دیگران تأثیر میگذارد. دیگران را ترغیب و اقناع میکند و همواره در مراوداتاجتماعی کاربرد دارد.
در اولین لحظه برقراری ارتباط شما با سلام و یا احوالپرسی قدرت بیان خود را نشان میدهید. اینکه چقدر با صلابت سلام کنید یا از روی ترسیا ناراحتی و یا چیز دیگری، وضعیت روحی شما را نشان میدهد. گفتن در بینمهارتهای چهارگانه بیشترین کاربرد را دارد و برای برقراری ارتباط مهم تلقی میشود
سخن گفتن، به عنوان یکی از امور، گرچه در بدو نظر بسیار آسان و بی موونه تلقی می گردد؛ اما باید گفت: بکارگیری این نعمت بی بدیل از امتیازات انسان است و دارای آداب و رسوم خاصی است.
سخن گفتن؛ مهمترین وسیله ی ارتباط فکر ی انسان هاست .دوّمین ارکان زبان آموزی « گفتن، سخن گفتن » است مهارت های گفتاری یا شفاهی یعنی گوش دادن و صحبت کردن نخستین مهارت های زبان به شمار می آیند. از وظایف برنامه آموزشی این است که مهارت های شفاهی کودکان و دانش آموزان را افزایش داده و مهارت لازم را برای گفتگو در آنان تقویت کند.
مهارت های اساسی کاربرد گفتار:
1- استفادهازکلماتوجملاتمتناسبباموقعیت
1
2- بیانروشننظراتاصلیبااستفادهبهجاازکلماتمناسب
3- صحبتکردنباصدایرسا
4- صحبتکردنبهنحویکهشنوندهمقصود گوینده را دریابد
5- کاربردواژههابطورواضحومشخص
6- درخواستودادناطلاعاتدرست
اهداف سخن گفتن:
يكي از ارکاان زبان آموزي مهارت سخن گفتناست، و جزء اهداف برنامه درسي دوره ابتدايي تقويت و پرورش آن است. هدف اساسي از آموزش مهارت هاي زباني، گوش دادن . سخن گفتن ، خواندن و نوشتن آن است كه فراگيران بتوانند در گفت و شنودها شركت كنند و با هم ارتباط برقرار نمايند. احساسات و نظرات خود را به صورت گفتار يا نوشتار بيان كنند. نوشته اي را بخوانند و فكر به كار رفته در آن را بفهمند و از شنيدن و خواندن كلام موزون و آهنگين لذت ببرند.
مراكز پيش از دبستان مثل خانواده. همسالان و هم بازي ها. مهدهاي كودك، دوره ي آمادگي و نقش بسيار مهم و اساسي در رشد زبان كودكان دارند. دردورهآمادگيمربيانفعاليتهاييراانجامميدهندكهموجبتقويتورشداركانزبان (گوشدادنوسخنگفتن)ميشود.
2
در غنی سازی واژگان یک کودک کارها و فعالیت های زیادی میتوان انجام داد. هرچقدر ارتباط زبانی کودک با اطرافیان زیادتر باشد به همان اندازه تسلط و مهارت بیشتری حاصل شود.در مراکز پیش دبستانی،فرصت لازم پیش می آید تا کودک با حرف زدن بتواند احساسات و عقاید و خواسته های خود رابیان کند.قصه گویی،بازی های نمایشی،تصویرخوانی،شعرخوانی،سرودها وهتل ها همگی از برنامه های بسیار موثر برای تقویت و پیشبرد زبان آموزی است که کودکان را برای ورود به دوره دبستان آماده می کنند.
انواع سخن گفتن :
1. محاوره(گفتگویمعمولی)
2. وعظ(روایت احکام شرعی در بالای خبر)
3. مناظره (گفتگوهایمخالفهم)
4. خِطابه(سخنرانیبهجمع ایرادخُطبههاینمازجمعه)
5. تلفنکردن(برقراریتماسغیرحضوری)
6. مباحثه(بحثدستهجمعی )
7.(پیام کوتاه)غیر کلامی
8. ایمیلE-mail
9. وبسایت
10. ایماواشاره
عوامل موثر در سخن گفتن :
3
1) سلامتدستگاهشنوایی وگفتاری (گوش هاو نداشتنلکنتزبان)
2) رشدبدنی (تاکیدبرخوردنسهوعدهغذا،بویژه«صبحانه ») عدم مصرف تنقلات ـ پفک ـ چیپس ـ لواشک و ...( مخصوصا در اوّل ابتدایی )
3) عامل اجتماعی (خانواده مدرسه اجتماعوسایلارتباطجمعی)
4) تمرینصحبتکردنوعدمتمسخروتشویقدیگران
5) امکاناتفرهنگی
6) خصوصیاتعاطفی (والدینـخواهر ـ برادر ـ فامیل ـ و همسالان)
نقش مهارت سخن گفتن در يادگيري:
از آنجا که ارتباط چهار مهارت زبانی صحبت کردن، گوش دادن، خواندن و نوشتن امری مسلم است و توجه کافی به رشد دو مهارت شفاهی زبان (گفتن و شنیدن) به بهینه سازی برنامه آموزش خواندن و نوشتن در دبستان کمک شایانی خواهد کرد. لزوم توجه آموزگاران به پرورش مهارت سخن گفتن آشکار می شود.
برخی از متخصصین در زمینه آموزش در این نکته تردید می کنند که رشد یک مهارت زبانی یه آسانی موجب رشد دیگر مهارت های زبانی شود. اما به عقیده برخی دیگر از متخصصان اگر در امر آموزش به طور همزمان به این چهار مهارت توجه شود، مثلا اگر هنگام تدریس مهارت خواندن از روش هایی استفاده شود که به استفاده از مهارت شفاهی دانش آموزان هم توجه دارد، قطعا نتیجه بهتری عاید خواهد شد.
4
آموزگاران می توانند علاوه بر اجرای صحیح تدریس دوره آمادگی فارسی اول ابتدایی با استفاده از شیوه هایی مثل قصه گویی، تعریف خاطره و نمایش خلاق، به تقویت و افزایش مهارت های گفتاری دانش آموزان بپردازند.
در این صورت دانش آموزان در درس های فارسی و جمله نویسی با موفقیت بیشتری عملمیکنند.
معلمین دوره ابتدایی می بایست با آگاهی کامل از فرآیند یادگیری زبان در کودکان و رشد این مهارت در طی سال های رشد و همچنین آگاهی از انواع اختلالات صحبت کردن و گفتار قادر باشند دانش آموزانی که در این مهارت زبانی دچار مشکلاتی هستند را تشخیص داده و بتوانند با به کار گیری روش های تدریس مناسب دانش آموزان را در یادگیری و رفع مشکلات گفتار یاری دهند.
پدیده زبان در جوامع انسانی به دو صورت گفتاری(صحبت کردن و گوش دادن) و نوشتاری(خواندن و نوشتن) در امر ارتباط و ارسال یا دریافت پیام و ایفای دیگر نقش های زبان به کار گرفته می شود. این چهار رکن زبان را مهارت های زبانی می نامیم.
آموزشمهارتسخنگفتن: مهارت سخن گفتن شاملتعدادیمهارتاستکهیادگیریوبهکاربردنصحیحآنهاباعثافزایشکیفیتسخنگفتنخواهدشد.
اینمهارتهاعبارتنداز:
5
▪آغازصحیحمکالمه (جلبتوجهشنونده)
▪استفادهازواژههاییمتناسبباموقعیتارتباط (موضوعصحبت،پایگاهاجتماعیطرفگفتوگووموقعیتزمانیومکانیگفتوگو)
▪کاربردمناسبعواملفرازبانیمانندسرعت،شدت (بلندیوکوتاهیصدا)،مکثوزیروبمیصدا
▪کاربردصحیحنشانههایغیرکلامی (حرکاتبدنوژستهایچهره)
▪رعایتنوبتدرسخنگفتن
▪استفادهمناسبازخردهمهارتتوضیحدادن
▪استفادهمناسبازخردهمهارتپرسیدن
آغازصحیحمکالمه:
آیاهرگزبهارتباطاتشفاهیخودفکرکردهاید؟شماچگونهبهدیگرانمیفهمانیدکهمیخواهیدصحبتکنید؟
شروعخوبیآمادهسازیچیزیبیشازمثلاًیکمعارفهسادهدرآغازمکالمهشفاهیاست. اینمهارتکارکردهایمتنوعیدارد. ایجادحالتآمادگیدرشنوندهازطریقبرقراریتفاهم،جلبتوجهوافزایشانگیزش،مشخصکردنانتظاراتماازشنوندگان،تشریحنقشدوطرف (گویندهوشنونده) درادامهرویدادارتباطیموردنظرویادآوریارتباطهایقبلیوتعیینسطحاطلاعاتشنوندهدرزمینهموردبحثازمهمترینکارکردهاییکه شروعخوبهستند.
بهعبارتدیگرآمادهسازیمناسبدیگرانباعثجلبتوجهمخاطبوافزایشانگیزهاومیشودکهخودبهخودفردرابهسویمشارکدررویدادهایارتباطیمیکشد.
6
استفادهازواژههایمتناسبباموقعیتارتباطی:
هرارتباطزمانیحولیکه موضوعخاصمانندخریدوفروش،تحصیلوغیره رخمیدهد. بدیهیاستهرکدامازبافتهایمکالمهاییادشدهحوزههایواژگانیخاصخودراداردوماهنگامسخنگفتنازواژگانمخصوصحوزهموردنظراستفادهمیکنیم.
نکتهمهمیکههنگامسخنگفتنبایدبهآنتوجهکنیم،پایگاهاجتماعی (سن،شغل،جنسو…) مخاطباست. بهطورمثالهرزنیامردیهنگامصحبتباجنسمخالفخودنبایدازهمانزبانیاستفادهکندکههنگامصحبتباهمجنسخوداستفادهمیکندهمچنیننوجوانانوجواناندرصحبتهایشاندرجمعهمسالانازالفاظیاستفادهمیکنندکهنبایدهنگامصحبتبابزرگسالاناستفادهکنندزمانومکانهمدراینموردبسیارحائزاهمیتاست. جوانانبایدیادبگیرندفضایگفتوگودرزمینورزش،کلاسدرس،خانوادهودیگرمحیطهایزمانیومکانیمتفاوتاستودرهرفضابایدبهگونهایسخنگفت.
نشانههایغیرکلامی:
نشانههایغیرکلامیگاهیمیتوانندجایگزینپیامهایکلامیشوند. مثلابهجایگفتنبلهمیتواندربرخیموقعیتهاباحرکتسربهسمتپایینازنشانهغیرکلامیاستفادهکرد. ایننشانههاگاهیبهنقشتقویتکنندهپیامهایکلامیظاهرمیشوندمثلاهنگامیکهدرهنگامخداحافظیدستخودراهمتکانمیدهیم. بهطورکلیمیتواننشانههایغیرکلامیرابهدوگروهتقسیمکرد: حرکاتاعضایبدنکههنگامانتقالافکارخودبهدیگراناستفادهمیکنیموژستهایچهرهوحرکاتچشمکههنگامبرقراریارتباطوانتقالافکارازآناستفادهمیکنیم.
رعایتنوبت:
7
براساسقاعدهایکهپذیرفتهشدهاستشرکتکنندگاندریکگفتوگونقشخودرابایدبهنوبتبهعنوانشنوندهیاگویندهایفاکنند. اینقاعدهبرایناساسکهتایکیازدوطرفبهتناسبازسهمخوداستفادهنکردهوسخنخودرابهپایاننرساندهاست،دیگریشروعبهسخنگفتننمیکند. اینقاعدهبههمهمیآموزدکهشنوندهخوبیبرایپیامهایدیگرانباشندوبهاصطلاحوسطحرفدیگراننپرند. رعایتاینقاعدهبسیارمهماست.
مهارتتوضیحدادن:
یکیازمهمترینخردهمهارتهایسخنگفتن؛توضیحدادناست. توضیحدادنیعنیفهماندنمطالببهدیگرانکهبخشزیادیازمکالماتروزمرهماراشاملمیشود. درواقعهمهمابهجزدرمواردیکهدرحالپرسیدن،امرکردنوهمدلیهستیممشغولارائهاطلاعات،اخبار،راهنمایی،توجیهودریککلامتوضیحدادنهستیم. توضیحدادنبایدبهطورسازمانیافتهیااستفادهازاصطلاحاتدرستومناسبباشد. مابایدقبلازهرتوضیحیرویموضوعاصلیمتمرکزشویموسپسبهصورتتوصیفی،تفسیرییااستدلالیبهتوضیحموضوعموردنظرمانبپردازیم.
مهارتپرسیدن:
یکیازمتداولترینکارهاییکهماهرروزازآندرتفهیموتفاهمبادیگراناستفادهمیکنیمپرسشاست. پرسشهایمابیشترکلامیهستنداماگاهیهمغیرکلامیهستند. هنگامیکهدانشآموزیسرکلاسدستخودرابرایکسباجازهسخنگفتنبالامیبرددرواقعازاستادخودمیپرسدآیااجازهصحبتکردنداردیانه.
مطالعاتنشانمیدهدکهبین ۳۰ تا ۴۰ درصدگفتههایمردمجملههایپرسشیاست. کسباطلاعاتازحالتهایعاطفی،وضعیتجسمیوروانیمخاطب،ایجادعلاقهوکنجکاویدرمخاطب،بهحداکثررساندنفعالیتذهنیوعملیمخاطبسنجشمیزاندانشمخاطب،ترویجوتشویقتفکرانتقادیوقضاوتدرمخاطب،تشویقمخاطببرایشرکتدربحثوجلبتوجهاوازطریقپرسیدنسوالاتغیرمعمولازمهمترینکارکردهایپرسشاست.
8
پایانمکالمه:
برایپایاندادنبهمکالمهبرحسبموقعیتومخاطبنیازبهمقدمهچینیاستوبایدازشیوهمناسبیبهرهگرفت. خاتمهدادنبهگفتاربدونآمادگیطرفمقابلبرایاینپایانباحالترضایتبخشبهتعاملزبانیکاردرستینیست. برایاینکارمیتوانازعلائمونشانههایکلامیوغیرکلامیاستفادهکرد. مثلانگاهکردنبهساعت.
تقويت مهارت سخن گفتن از دوران كودكي:
9
كودكان در سنين پائين مستعد زبان آموزي بسياري هستند. والدين با توجه به اين زمينه مساعد مي توانند با استفاده ازاين كانالها مهارتهاي كلامي را تقويت و اين استعداد را شكوفا نمايند. فراگيري مهارتهاي كلامي توسط كودك موجب ميشود كه او در دوره دبستان در فعاليت هاي درسي و اجتماعي از موفقيت بيشتر، آرامش بيشتر، روحيه بشاش ترو از اعتماد بنفس بالايي برخوردارشود.. استفاده از كتابهاي قصه و داستانهاي زيبا و با محتوا در رشد قوه تخيل و گنجينه كودك يكي از اين كانالهاي موثر است. شركت كودكان در تئاتر نمايشي مخصوص كودكان در دبستان نيز راه ديگري براي ابراز عواطف و انديشه هاي كودك است كه در رشد قوه هنري و گويايي و رشد اعتماد بنفس او نقش موثر دارد.
معيارهاي ارزيابي از فرآيند سخن گفتن:
Ø آيا كودك تلفظ صحيح داردوكلمات را بدون لهجه ادا ميكند؟
Ø آيا جمله بندي را درست انجام ميدهد وجملات را درست ادا ميكند؟
Ø آيا تكيه كلام خاصي دارد؟
Ø آيا معايب زير در سخنان كودك وجود دارد؟
كمرويي- رغبت زياد به پرگويي- خيلي آهسته يا خيلي تند حرف زدن- گوش نكردن
Ø آيا كودك به كارهاي گروهي علاقه دارد؟
Ø آيا به خود اعتماد دارد؟
بازيها وسخن گفتن:
تاکنون مجموعه وسیعی از تحقیقات انجام پذیرفته است که نشان می دهند رابطه ای بسیار زیاد بین بازی توسعه مهارت های شناختی و اجتماعی می باشد که به عنوان پیش شرطی برای یادگیری مباحث پیچیده تر همزمان با بزرگتر شدن بچه ها لازم است. به عنوان مثال: بازی با رشد و تقویت حافظه کودکان، خود تنظیمی (نظم داشتن)، توانایی سخن گفتن و شناخت نمادها و سمبل ها در ارتباط می باشد. این کار همچنین با سطوح بالاتر از توسعه روابط اجتماعی و سازگاری با مدرسه در ارتباط می باشد. همچنین بر اساس تئوری های Piagetian و Vygotskian در زمینه رشد و توسعه کودکان، بازی با توانایی خواندن و نوشتن و دیگر زمینه های آموزش آکادمیک در بچه ها ارتباط مستقیم دارد.
1000
10
كودك اولين درس هاي زبان آموزي را معمولاً در خانه شروع مي كند. مراكز پيش از دبستان نقش بسيار مهم و اساسي در رشد زبان كودكان دارند. هرچهفاصلهسني اطرافيان كودك بيشتر باشد ، كودك نياز بيشتري به سخن گفتن خواهد داشت و در نتيجه پيشرفت بيشتري در زبان مي كند . اين فضا گاه كودك را براي هميشه خاموش مي كند و از سخن گفتن ، كه تا اين زمان به خوبي از عهده آن برآمده بود ، باز مي دارد و گاه بيش از پيش امكانات و انگيزه هاي سخنوري و کودکان و بين خود کودکان برقرار باشد تا كودك در اين مكان احساس آزادي بيشتري براي بيان افكار و عقايد خود بكند. در كار آموزش زبان ، مربی مانند والدين و گاهي بيشتر از آنها بر روي بچه ها تأثير دارد . صداي مربی و طرز بيان او و نحوه تلفظ كلمات و خيلي از رفتارها و مهارتهاي زباني او سرمشق و نمونه اي براي کودکان مي باشد .خصوصيات زباني مربی اغلب از طرف بچه ها مورد تقليد قرار مي گيرد . اين تقليد و تأثيرپذيري ، در كلاس هاي پايين تر بيشتر است . دوره پیش دبستانی ضمن فراهم آوردن فرصت براي خود گرداني ، استقلال و آزادي عمل و فراهم آوردن فرصتهايمتنوع يادگيري مهارتهايزبانيوارتباطيوتضمينكيفيتدراينفرصتهاوهدايتيادگيريكودكانزمینهپیشرفتآنانرادرکلیهمراحلتحصیلونهایتازندگیرافراهممیکند .
اختلالهاي سخن گفتن وراههاي رفع آن:
به طور كلي اختلالهاي زبان دودسته اند:
1)مربوط به جنبه توليد زبان است
2)مربوط به جنبه ادراكي زبان است
اختلالهاي زبان به معناي اخص يعني تاخير يا فقدان زبانكه شامل اختلال:
1111
1)مفصل بندي:كه در تلفظ يك يا چند صوت وهجا تغيير شكل به وجود مي آيد.
2)ريتم بيان:لكنت زبان وگفتار تندونامفهوم
3)اختلالهايي كه بر اثر ضايعات عضوي به وجود مي آيند.
4)خاموشي
5)اختلالهاي زبان نوشتاري
6)اشكالات تلفظي
7)اختلال تاخير در يادگيري
8)نوك زباني
لكنت زبان :
درمياناختلالاتتكلمكهدركودكانملاحظهميشود،تأخيردرصحبتكردنولكنتزبان اهميت زيادي دارند . نوزاد انسان به هنگام تولد از لحاظ ساختماني آمادگي ايجاد صداهايي را دارد . اين كنش مانند ساير كنشها از طريق آموختن توسعه مي يابد . زندگي اوليه كودك شامل گريه مكرر است و به دنبال آن تكرار هجاها كه شاخص دوره مهمي در رشد تكلم است. يك دليل براي رشد تكلم عبارت است از پيشرفت در كاربرد كلمات .مثلاً كودكان در دو ماهه اول زندگي در حدود هفت تا هشت صدا را مورد استفاده قرار مي دهند كه در دو ونيم سالگي به 27 درصد افزايش مي يابد . در حدود 10 ماهگي كودك اداكردن كلمات را شروع ميكند و با پيشرفت تدريجي اين استعداد ، استفاده از كلمات در دوونيم سالگي ممكن است به 250 كلمه برسد .در سومين سالگي كودك قواعد زبان را مي آموزد و شروع به ساختن جمله مي كند . بنابر اين چند ماه تأخير در تكلم را نبايد چندان جدي گرفت ، هر چند اگر تأخير زياد باشد با يد فوراً بدان توجه نمود .
12
رشد تكلم مي تواند به علل مختلف و عضوي ، رواني و اجتماعي ، دچار تأخير شده يا متوقف گردد . علل عضوي مانند عقب ماندگي ذهني ، آنازي ، اوتيسم و از اين قبيل ؛ علل رواني مانند آشفتگي هاي هيجاني ، فقدان محرك ، جداشدن از مادر و از اين قبيل ، علل اجتماعي مانند طبقة اجتماعي ، سخن گفتن به دو زبان و غيره .
لكنت زبان حدوداً در سنين دو تا پنج سالگي آغاز مي شود و يك درصد افراد را در بر مي گيرد .همچنين هنگامي كه كودك آموزش دبستاني را آغاز ميكند ، بر اثر نگرانيهاي عاطفي ، اجتماعي ناشي از مدرسه و خانواده ، احتمال بروز لكنت زبان افزايش مي يابد .
تعاريف لكنت زبان گر چه متعدد است همگي بر موارد مشتركي توافق و تأكيد دارند . لكنت زبان نوعي اختلال دايمي يا موقتي تكلم است كه به صورت تكرار ، مكثهاي طولاتي و ممتدگويي صداها ، سيلابها يا كلمات بروز مي كند و به علت وجود تشنج عضلاني ، كودك از توليد صداها به طور عادي عاجز است و آنها را به طور غير طبيعي و نامناسب ادا مي كند
درمان :
بسياريازوالدينكهمشاهدهميكنندكودكشانقادربهحرفزدننيستاورابهحالخودرهاميكننددرحاليكهممكن استاينناتوانيعارضيباشدواگردردورانكودكياز تمرين با او خود داري نمايند بعد از درمان آن بسيار مشكل خواهد بود . اگر بچه اي توانست دو يا سه كلام را ياد بگيرد و آنرا تكرار نمايد اين كودك مبتلا به لكنت زبان نيست و مربي بايد استعداد او را تحريك كند ، در روانشناسي تدابيري به وجود آورده اند كه ابتدا با آزمايش تصوير ذهني فكر او را تقويتمي كنند و سپس اين تصويرات ذهني را طبقه بندي نموده از آن كلمات كوچكي براي كودك مي سازند و وادارش مي كنند در هر روز دو يا سه كلام آنرا تكرار كند و از آن جمله بسازد و با اين روش موفق مي شوند عقب ماندگي اورا جبران نمايند و يا لااقل بعد از يكسال از سن عقلي آنها را جلوتر برده اند .
133
لكنتگروهكثيريازالكنهااگربهموقعمراجعهكنندقابلدرماناست . هدفازدرمانآلكنآناستكه :نخست،حروفوكلماتغلطوناموزوناوبهحروفو كلماتدرستوموزونتغييريابد،دوم : ناراحتيهاونگرانيهاي رواني الكن كاهش يافته ، يا از بين رود ؛ سوم : اعتماد به نفس ، در الكن ايجاد و تقويت شود و از گوشه گيري و احساس حقارت رهايي يابد : چهارم : رفتار اطرافيان با الكن بهبود يافته ،ديگران او را به باد تحقير و تمسخر نگيرند ؛ پنجم : اختلالات عصبي و ضايعات جسمي او تحت درمان قرار گيرد .
درمانلكنتزبانتدريجياستوبايدهرچهزودترشروعشود . درمانقبلازهفتسالگينتايجمطلوبيدارد . برايدرمانابتدابايدوضعيتزندگيونوعلكنتبهخوبيشناختهشود. اطلاعدقيقاززمانآغازتكلم،نحوه سخنگفتنو خصوصيات شخصيتي اطرافيان و چگونگي آغاز و علل لكنت زبان ضروري است.
چند پيشنهاد براي رفع مشكلات تكلم:
1)در كلاس يا هرفرصتي كه پيش آمدبه سخنان كودك گوش بدهدو تغييرات وانحرافهايي كه در گفتار كودك ديده ميشود يادداشت كند.
2)در كودكان احساس تعلق خاطر واعتماد به نفس به وجود آورد.
3)ايجاد عادت صحيح تنفس –تمرينوقفهوتازهكردننفسبههنگامسخنگفتنوياخواندن
4)فعاليت هاي موفقيت آميز براي جلوگيري از انزوا
5)شركت كردن كودك در سرود خواني ونمايش هاي گروهي
نكات سخن گفتن:
بایستی در هنگام سخن گفتن نکاتی را رعایت کنیم.
· خوب گوش کردن ما را برای بهتر گفتن آماده میکند.
· مطالعه کردن به ما فرصت میدهد تا حرفی برای گفتن داشته باشیم.
·
14
درباره آنچه اطلاعات نداریم اظهار نظر و صحبت نکنیم.
· از به کار بردن کلماتی که معنای آن را نمیدانیم خودداری کنیم.
· به جز آغاز ارتباط سعی کنید اگر از شما پرسش نشد درباره خودتان سخن نگویید.
· هنگام گفتگو به دیگران نیز فرصت گفتن بدهید.
· درباره آنچه علاقمند هستید و اطلاعات دارید صحبت کنید.
· سعی کنید از نظرات بزرگان هنگام سخن گفتن نقل قول کنید.
15
نتيجه گيري:
صحبت کردن دومین مهارت زبانی است که انسان یاد می گیرد. گفتار صورت مادی زبان است و می توان آن را غنی ترین و متنوع ترین شکل بیان دانست. آموختن این مهارت از خانواده و مهد کودک شروع می شود.بین سنین 4-5 سالگی کودکان می توانند جمله های کامل، کودکانی که اجازه صحبت کردن به آنها داده شود براحتی عقاید خویش را بیان می کنند و در یادگیری زبان پیشرفت بیشتری خواهند داشت . کودکان قبل از ورود به مراکز پیش دبستانی ، زبان و سخنگویی را از خانواده ی خود تجربه کرده اند با برخورداری از مدارس پیش دبستانی و مهیا نمودن تجربه های محیطی صحیح ، واژگان گفتاری و گنجینه لغات آنها به طور مستمر و به سرعت افزایش می یابد .
16
سوالهاي بيشتر براي پيشنهاد:
1)كودكان از چه سنيني معناي اصلي كلمات را درك ميكنند؟ واز چه زماني سخن گفتنشان براي ديگران قابل درك ميباشد؟
جواب:كتاب روانشناسي اموزش زبان(زبان اموزي) /علي محمد ناعمي/چاپ اول1388/نشر اژند
2)براي اموزش سخن گفتن چه نوع فعاليت هايي بايد انجام داد؟ومعلم ومدرسه چه نقشي در ان دارند؟
جواب:كتاب زبان اموزي كودك/منصور يارويسي/چاپ دوم1384
3)تفاوتهاي فردي واجتماعي چگونه بر سخن گفتن مؤثرند؟
جواب:كتاب زبان اموزي كودك/منصور يارويسي
4)رابطه بين گوش دادن وسخن گفتن؟
جواب:كتاب روانشناسي اموزش زبان/علي محمد ناعمي
توضيحات بيشتر :
توضيحات بيشتر اختلالات زبان:كتاب روانشناسي اموزش زبان/علي محمد ناعمي
توضيحات بيشتر عوامل موثر در رشد زبان مثل قصه گويي و...:كتاب زبان اموزي كودك/منصور يارويسي
17
منــابـع :
1-آزاد ، حسيني . روانشناسي مرضي كودك تهران : پاژنگ ، چاپ سوم ، 1368
2ـ انوشفور ، ابوالفضل ، « روشتدريسفارسيابتداييدورهكارداني «،تهران : چاپونشرايران، 1373
3- بازرسان انگلستان ، « آموزش و پرورش پيش دبستاني » ،ترجمه : قاسمقاضي،تهران،جهاددانشگاهي،چاپسوم، 1373 .
4- جينز برگ هر برت ميلويااوپر ، «رشدعقلانيكودكازديدگاهـپياژه» ،ترجمه : فريدونحقيقيوفريدهشريفي،تهران : فاطمي،چاپاول، 1372 .
5- جيبي ، زهرا ‹‹ خروه درس روانشناسي بازي ›› دانشگاه آزاد اسلامي واحد همدان ، 1367.
6- ديويي ، جان ‹‹ قصه گويي نمايش خلاق ››
7- سعيدي ، م ، « روانشناسي و پرورش كودك » ،تهران : بنياد،چاپسوم . 1368 .
8- كتاب روانشناسي اموزش زبان(زبان اموزي) /علي محمد ناعمي/چاپ اول1388
9- عظيمي ، سيروس ‹‹ اصول روانشناسي عمومي ›› تهران : دهخدا،چاپدهم، 1360.
18
10-كتاب زبان آموزي كودك/منصور يارويسي/چاپ دوم1384
Normal 0 false false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-bidi-language:FA;} موضوع مقاله:سخن گفتن استاد راهنما:استاد آقاخاني گردآورندگان:فاطمه پيريايي-شكوفه ذلقي فروردين94
مشخصات موضوع مقاله:سخن گفتن نام و نام خانوادگی:فاطمه پیریایی-شکوفه ذلقی آدرس:دانشگاه فرهنگیان بروجرد
چكيده: هدف ازانتخاب این موضوع تبیین مهارت سخن گفتن برای مخاطب،عوامل موثر برآن ،آموزش مهارت سخن گفتن و اختلالات تکلم و راه های رفع آن است.باتوجه به اینکه مدارس دوره های پیش دبستانی و دبستان نقش مهمی در تقویت و افزایش سخن گفتن دارند اهمیت این موضوع برای مخاطبان(معلمین ابتدایی) آشکار می شود. مطالب جمع آوری شده در این مقاله با استفاده از کتاب ها ومقالات مختلف وراهنمای تدریس فارسی های اول تا ششم گردآوری شد. مهارت های گفتاری یا شفاهی یعنی گوش دادن و صحبت کردن،نخستین مهارت های زبان به شمار می آیند.همه کودکانی که از شرایط زیستی و محیطی عادی برخوردارند این دو مهارت را می آموزند،ولی تفاوت هایی نیز بین آنها مشاهده می شود.برخی از آنها واژگان زیادی دارند و به خوبی از آن استفاده می کنند ،ولی برخی واژگان کمی دارند پسیکی از وظایف مهم برنامه آموزشی این است که مهارت شفاهی کودکان را افزایش داده و اعتماد به نفس لازم برای گفتگو را در آنان تقویت کند. واژگان كليدي: سخن گفتن- مهارت- يادگيري –بازي
مقدمه:
خدواند نعمت های فراوانی را به ما ارزانی نموده که برای همه ی آنها شکر مخصوص لازم است.از جمله این نعمت ها،نعمت زبان آدمی است.زبان نعمت بزرگی است که بخش عظیمی از نیازهای خود را به کمک آن رفع میکنیم پس باید قدر این نعمت بسیار کوچک ودر اصل بزرگ را دانسته واز این عضو به نحو شایسته بهره برد وهمواره ارزش والای آن را حفظ نمود.
مجموع روابطی را که از طریق گفتن وگفتگو حاصل می شودارتباط کلامی گویند . شنیدن و گفتن، خواندن و نوشتن مهارتهای چهارگانه ارتباطکلامی هستند که آدمیان به طور طبیعی و به ترتیب آنها را آغاز ميكنند.
· گفتن2 سالگی
· شنیدن4 سالگی
· خواندن6 سالگی
· نوشتن8 سالگی
هدف اساسي از آموزش مهارت هاي زباني، گوش دادن . سخن گفتن ، خواندن و نوشتن آن است كه فراگيران بتوانند در گفت و شنودها شركت كنند و با هم ارتباط برقرار نمايند. احساسات و نظرات خود را به صورت گفتار يا نوشتار بيان كنند. نوشته اي را بخوانند و فكر به كار رفته در آن را بفهمند و از شنيدن و خواندن كلام موزون و آهنگين لذت ببرند
امید است که معلمین دوره ابتدایی پس از مطالعه این مقاله با آگاهی کامل از فرآیند یادگیری زبان در کودکان و رشد این مهارت در طی سال های رشد و همچنین آگاهی از انواع اختلالات صحبت کردن و گفتار قادر باشند،دانش آموزانی که در این مهارت زبانی دچار مشکلاتی هستند را تشخیص داده و بتوانند با به کار گیری روش های تدریس مناسب ،دانش آموزان را در یادگیری و رفع مشکلات گفتار یاری دهند.
تعريف سخن گفتن:
سخن گفتن فن یاهنری است که آدمی به وسیله آنبر دیگران تأثیر میگذارد. دیگران را ترغیب و اقناع میکند و همواره در مراوداتاجتماعی کاربرد دارد.
در اولین لحظه برقراری ارتباط شما با سلام و یا احوالپرسی قدرت بیان خود را نشان میدهید. اینکه چقدر با صلابت سلام کنید یا از روی ترسیا ناراحتی و یا چیز دیگری، وضعیت روحی شما را نشان میدهد. گفتن در بینمهارتهای چهارگانه بیشترین کاربرد را دارد و برای برقراری ارتباط مهم تلقی میشود
سخن گفتن، به عنوان یکی از امور، گرچه در بدو نظر بسیار آسان و بی موونه تلقی می گردد؛ اما باید گفت: بکارگیری این نعمت بی بدیل از امتیازات انسان است و دارای آداب و رسوم خاصی است.
سخن گفتن؛ مهمترین وسیله ی ارتباط فکر ی انسان هاست .دوّمین ارکان زبان آموزی « گفتن، سخن گفتن » است مهارت های گفتاری یا شفاهی یعنی گوش دادن و صحبت کردن نخستین مهارت های زبان به شمار می آیند. از وظایف برنامه آموزشی این است که مهارت های شفاهی کودکان و دانش آموزان را افزایش داده و مهارت لازم را برای گفتگو در آنان تقویت کند.
مهارت های اساسی کاربرد گفتار:
1- استفادهازکلماتوجملاتمتناسبباموقعیت
1
2- بیانروشننظراتاصلیبااستفادهبهجاازکلماتمناسب
3- صحبتکردنباصدایرسا
4- صحبتکردنبهنحویکهشنوندهمقصود گوینده را دریابد
5- کاربردواژههابطورواضحومشخص
6- درخواستودادناطلاعاتدرست
اهداف سخن گفتن:
يكي از ارکاان زبان آموزي مهارت سخن گفتناست، و جزء اهداف برنامه درسي دوره ابتدايي تقويت و پرورش آن است. هدف اساسي از آموزش مهارت هاي زباني، گوش دادن . سخن گفتن ، خواندن و نوشتن آن است كه فراگيران بتوانند در گفت و شنودها شركت كنند و با هم ارتباط برقرار نمايند. احساسات و نظرات خود را به صورت گفتار يا نوشتار بيان كنند. نوشته اي را بخوانند و فكر به كار رفته در آن را بفهمند و از شنيدن و خواندن كلام موزون و آهنگين لذت ببرند.
مراكز پيش از دبستان مثل خانواده. همسالان و هم بازي ها. مهدهاي كودك، دوره ي آمادگي و نقش بسيار مهم و اساسي در رشد زبان كودكان دارند. دردورهآمادگيمربيانفعاليتهاييراانجامميدهندكهموجبتقويتورشداركانزبان (گوشدادنوسخنگفتن)ميشود.
2
در غنی سازی واژگان یک کودک کارها و فعالیت های زیادی میتوان انجام داد. هرچقدر ارتباط زبانی کودک با اطرافیان زیادتر باشد به همان اندازه تسلط و مهارت بیشتری حاصل شود.در مراکز پیش دبستانی،فرصت لازم پیش می آید تا کودک با حرف زدن بتواند احساسات و عقاید و خواسته های خود رابیان کند.قصه گویی،بازی های نمایشی،تصویرخوانی،شعرخوانی،سرودها وهتل ها همگی از برنامه های بسیار موثر برای تقویت و پیشبرد زبان آموزی است که کودکان را برای ورود به دوره دبستان آماده می کنند.
انواع سخن گفتن :
1. محاوره(گفتگویمعمولی)
2. وعظ(روایت احکام شرعی در بالای خبر)
3. مناظره (گفتگوهایمخالفهم)
4. خِطابه(سخنرانیبهجمع ایرادخُطبههاینمازجمعه)
5. تلفنکردن(برقراریتماسغیرحضوری)
6. مباحثه(بحثدستهجمعی )
7.(پیام کوتاه)غیر کلامی
8. ایمیلE-mail
9. وبسایت
10. ایماواشاره
عوامل موثر در سخن گفتن :
3
1) سلامتدستگاهشنوایی وگفتاری (گوش هاو نداشتنلکنتزبان)
2) رشدبدنی (تاکیدبرخوردنسهوعدهغذا،بویژه«صبحانه ») عدم مصرف تنقلات ـ پفک ـ چیپس ـ لواشک و ...( مخصوصا در اوّل ابتدایی )
3) عامل اجتماعی (خانواده مدرسه اجتماعوسایلارتباطجمعی)
4) تمرینصحبتکردنوعدمتمسخروتشویقدیگران
5) امکاناتفرهنگی
6) خصوصیاتعاطفی (والدینـخواهر ـ برادر ـ فامیل ـ و همسالان)
نقش مهارت سخن گفتن در يادگيري:
از آنجا که ارتباط چهار مهارت زبانی صحبت کردن، گوش دادن، خواندن و نوشتن امری مسلم است و توجه کافی به رشد دو مهارت شفاهی زبان (گفتن و شنیدن) به بهینه سازی برنامه آموزش خواندن و نوشتن در دبستان کمک شایانی خواهد کرد. لزوم توجه آموزگاران به پرورش مهارت سخن گفتن آشکار می شود.
برخی از متخصصین در زمینه آموزش در این نکته تردید می کنند که رشد یک مهارت زبانی یه آسانی موجب رشد دیگر مهارت های زبانی شود. اما به عقیده برخی دیگر از متخصصان اگر در امر آموزش به طور همزمان به این چهار مهارت توجه شود، مثلا اگر هنگام تدریس مهارت خواندن از روش هایی استفاده شود که به استفاده از مهارت شفاهی دانش آموزان هم توجه دارد، قطعا نتیجه بهتری عاید خواهد شد.
4
آموزگاران می توانند علاوه بر اجرای صحیح تدریس دوره آمادگی فارسی اول ابتدایی با استفاده از شیوه هایی مثل قصه گویی، تعریف خاطره و نمایش خلاق، به تقویت و افزایش مهارت های گفتاری دانش آموزان بپردازند.
در این صورت دانش آموزان در درس های فارسی و جمله نویسی با موفقیت بیشتری عملمیکنند.
معلمین دوره ابتدایی می بایست با آگاهی کامل از فرآیند یادگیری زبان در کودکان و رشد این مهارت در طی سال های رشد و همچنین آگاهی از انواع اختلالات صحبت کردن و گفتار قادر باشند دانش آموزانی که در این مهارت زبانی دچار مشکلاتی هستند را تشخیص داده و بتوانند با به کار گیری روش های تدریس مناسب دانش آموزان را در یادگیری و رفع مشکلات گفتار یاری دهند.
پدیده زبان در جوامع انسانی به دو صورت گفتاری(صحبت کردن و گوش دادن) و نوشتاری(خواندن و نوشتن) در امر ارتباط و ارسال یا دریافت پیام و ایفای دیگر نقش های زبان به کار گرفته می شود. این چهار رکن زبان را مهارت های زبانی می نامیم.
آموزشمهارتسخنگفتن: مهارت سخن گفتن شاملتعدادیمهارتاستکهیادگیریوبهکاربردنصحیحآنهاباعثافزایشکیفیتسخنگفتنخواهدشد.
اینمهارتهاعبارتنداز:
5
▪آغازصحیحمکالمه (جلبتوجهشنونده)
▪استفادهازواژههاییمتناسبباموقعیتارتباط (موضوعصحبت،پایگاهاجتماعیطرفگفتوگووموقعیتزمانیومکانیگفتوگو)
▪کاربردمناسبعواملفرازبانیمانندسرعت،شدت (بلندیوکوتاهیصدا)،مکثوزیروبمیصدا
▪کاربردصحیحنشانههایغیرکلامی (حرکاتبدنوژستهایچهره)
▪رعایتنوبتدرسخنگفتن
▪استفادهمناسبازخردهمهارتتوضیحدادن
▪استفادهمناسبازخردهمهارتپرسیدن
آغازصحیحمکالمه:
آیاهرگزبهارتباطاتشفاهیخودفکرکردهاید؟شماچگونهبهدیگرانمیفهمانیدکهمیخواهیدصحبتکنید؟
شروعخوبیآمادهسازیچیزیبیشازمثلاًیکمعارفهسادهدرآغازمکالمهشفاهیاست. اینمهارتکارکردهایمتنوعیدارد. ایجادحالتآمادگیدرشنوندهازطریقبرقراریتفاهم،جلبتوجهوافزایشانگیزش،مشخصکردنانتظاراتماازشنوندگان،تشریحنقشدوطرف (گویندهوشنونده) درادامهرویدادارتباطیموردنظرویادآوریارتباطهایقبلیوتعیینسطحاطلاعاتشنوندهدرزمینهموردبحثازمهمترینکارکردهاییکه شروعخوبهستند.
بهعبارتدیگرآمادهسازیمناسبدیگرانباعثجلبتوجهمخاطبوافزایشانگیزهاومیشودکهخودبهخودفردرابهسویمشارکدررویدادهایارتباطیمیکشد.
6
استفادهازواژههایمتناسبباموقعیتارتباطی:
هرارتباطزمانیحولیکه موضوعخاصمانندخریدوفروش،تحصیلوغیره رخمیدهد. بدیهیاستهرکدامازبافتهایمکالمهاییادشدهحوزههایواژگانیخاصخودراداردوماهنگامسخنگفتنازواژگانمخصوصحوزهموردنظراستفادهمیکنیم.
نکتهمهمیکههنگامسخنگفتنبایدبهآنتوجهکنیم،پایگاهاجتماعی (سن،شغل،جنسو…) مخاطباست. بهطورمثالهرزنیامردیهنگامصحبتباجنسمخالفخودنبایدازهمانزبانیاستفادهکندکههنگامصحبتباهمجنسخوداستفادهمیکندهمچنیننوجوانانوجواناندرصحبتهایشاندرجمعهمسالانازالفاظیاستفادهمیکنندکهنبایدهنگامصحبتبابزرگسالاناستفادهکنندزمانومکانهمدراینموردبسیارحائزاهمیتاست. جوانانبایدیادبگیرندفضایگفتوگودرزمینورزش،کلاسدرس،خانوادهودیگرمحیطهایزمانیومکانیمتفاوتاستودرهرفضابایدبهگونهایسخنگفت.
نشانههایغیرکلامی:
نشانههایغیرکلامیگاهیمیتوانندجایگزینپیامهایکلامیشوند. مثلابهجایگفتنبلهمیتواندربرخیموقعیتهاباحرکتسربهسمتپایینازنشانهغیرکلامیاستفادهکرد. ایننشانههاگاهیبهنقشتقویتکنندهپیامهایکلامیظاهرمیشوندمثلاهنگامیکهدرهنگامخداحافظیدستخودراهمتکانمیدهیم. بهطورکلیمیتواننشانههایغیرکلامیرابهدوگروهتقسیمکرد: حرکاتاعضایبدنکههنگامانتقالافکارخودبهدیگراناستفادهمیکنیموژستهایچهرهوحرکاتچشمکههنگامبرقراریارتباطوانتقالافکارازآناستفادهمیکنیم.
رعایتنوبت:
7
براساسقاعدهایکهپذیرفتهشدهاستشرکتکنندگاندریکگفتوگونقشخودرابایدبهنوبتبهعنوانشنوندهیاگویندهایفاکنند. اینقاعدهبرایناساسکهتایکیازدوطرفبهتناسبازسهمخوداستفادهنکردهوسخنخودرابهپایاننرساندهاست،دیگریشروعبهسخنگفتننمیکند. اینقاعدهبههمهمیآموزدکهشنوندهخوبیبرایپیامهایدیگرانباشندوبهاصطلاحوسطحرفدیگراننپرند. رعایتاینقاعدهبسیارمهماست.
مهارتتوضیحدادن:
یکیازمهمترینخردهمهارتهایسخنگفتن؛توضیحدادناست. توضیحدادنیعنیفهماندنمطالببهدیگرانکهبخشزیادیازمکالماتروزمرهماراشاملمیشود. درواقعهمهمابهجزدرمواردیکهدرحالپرسیدن،امرکردنوهمدلیهستیممشغولارائهاطلاعات،اخبار،راهنمایی،توجیهودریککلامتوضیحدادنهستیم. توضیحدادنبایدبهطورسازمانیافتهیااستفادهازاصطلاحاتدرستومناسبباشد. مابایدقبلازهرتوضیحیرویموضوعاصلیمتمرکزشویموسپسبهصورتتوصیفی،تفسیرییااستدلالیبهتوضیحموضوعموردنظرمانبپردازیم.
مهارتپرسیدن:
یکیازمتداولترینکارهاییکهماهرروزازآندرتفهیموتفاهمبادیگراناستفادهمیکنیمپرسشاست. پرسشهایمابیشترکلامیهستنداماگاهیهمغیرکلامیهستند. هنگامیکهدانشآموزیسرکلاسدستخودرابرایکسباجازهسخنگفتنبالامیبرددرواقعازاستادخودمیپرسدآیااجازهصحبتکردنداردیانه.
مطالعاتنشانمیدهدکهبین ۳۰ تا ۴۰ درصدگفتههایمردمجملههایپرسشیاست. کسباطلاعاتازحالتهایعاطفی،وضعیتجسمیوروانیمخاطب،ایجادعلاقهوکنجکاویدرمخاطب،بهحداکثررساندنفعالیتذهنیوعملیمخاطبسنجشمیزاندانشمخاطب،ترویجوتشویقتفکرانتقادیوقضاوتدرمخاطب،تشویقمخاطببرایشرکتدربحثوجلبتوجهاوازطریقپرسیدنسوالاتغیرمعمولازمهمترینکارکردهایپرسشاست.
8
پایانمکالمه:
برایپایاندادنبهمکالمهبرحسبموقعیتومخاطبنیازبهمقدمهچینیاستوبایدازشیوهمناسبیبهرهگرفت. خاتمهدادنبهگفتاربدونآمادگیطرفمقابلبرایاینپایانباحالترضایتبخشبهتعاملزبانیکاردرستینیست. برایاینکارمیتوانازعلائمونشانههایکلامیوغیرکلامیاستفادهکرد. مثلانگاهکردنبهساعت.
تقويت مهارت سخن گفتن از دوران كودكي:
9
كودكان در سنين پائين مستعد زبان آموزي بسياري هستند. والدين با توجه به اين زمينه مساعد مي توانند با استفاده ازاين كانالها مهارتهاي كلامي را تقويت و اين استعداد را شكوفا نمايند. فراگيري مهارتهاي كلامي توسط كودك موجب ميشود كه او در دوره دبستان در فعاليت هاي درسي و اجتماعي از موفقيت بيشتر، آرامش بيشتر، روحيه بشاش ترو از اعتماد بنفس بالايي برخوردارشود.. استفاده از كتابهاي قصه و داستانهاي زيبا و با محتوا در رشد قوه تخيل و گنجينه كودك يكي از اين كانالهاي موثر است. شركت كودكان در تئاتر نمايشي مخصوص كودكان در دبستان نيز راه ديگري براي ابراز عواطف و انديشه هاي كودك است كه در رشد قوه هنري و گويايي و رشد اعتماد بنفس او نقش موثر دارد.
معيارهاي ارزيابي از فرآيند سخن گفتن:
Ø آيا كودك تلفظ صحيح داردوكلمات را بدون لهجه ادا ميكند؟
Ø آيا جمله بندي را درست انجام ميدهد وجملات را درست ادا ميكند؟
Ø آيا تكيه كلام خاصي دارد؟
Ø آيا معايب زير در سخنان كودك وجود دارد؟
كمرويي- رغبت زياد به پرگويي- خيلي آهسته يا خيلي تند حرف زدن- گوش نكردن
Ø آيا كودك به كارهاي گروهي علاقه دارد؟
Ø آيا به خود اعتماد دارد؟
بازيها وسخن گفتن:
تاکنون مجموعه وسیعی از تحقیقات انجام پذیرفته است که نشان می دهند رابطه ای بسیار زیاد بین بازی توسعه مهارت های شناختی و اجتماعی می باشد که به عنوان پیش شرطی برای یادگیری مباحث پیچیده تر همزمان با بزرگتر شدن بچه ها لازم است. به عنوان مثال: بازی با رشد و تقویت حافظه کودکان، خود تنظیمی (نظم داشتن)، توانایی سخن گفتن و شناخت نمادها و سمبل ها در ارتباط می باشد. این کار همچنین با سطوح بالاتر از توسعه روابط اجتماعی و سازگاری با مدرسه در ارتباط می باشد. همچنین بر اساس تئوری های Piagetian و Vygotskian در زمینه رشد و توسعه کودکان، بازی با توانایی خواندن و نوشتن و دیگر زمینه های آموزش آکادمیک در بچه ها ارتباط مستقیم دارد.
1000
10
كودك اولين درس هاي زبان آموزي را معمولاً در خانه شروع مي كند. مراكز پيش از دبستان نقش بسيار مهم و اساسي در رشد زبان كودكان دارند. هرچهفاصلهسني اطرافيان كودك بيشتر باشد ، كودك نياز بيشتري به سخن گفتن خواهد داشت و در نتيجه پيشرفت بيشتري در زبان مي كند . اين فضا گاه كودك را براي هميشه خاموش مي كند و از سخن گفتن ، كه تا اين زمان به خوبي از عهده آن برآمده بود ، باز مي دارد و گاه بيش از پيش امكانات و انگيزه هاي سخنوري و کودکان و بين خود کودکان برقرار باشد تا كودك در اين مكان احساس آزادي بيشتري براي بيان افكار و عقايد خود بكند. در كار آموزش زبان ، مربی مانند والدين و گاهي بيشتر از آنها بر روي بچه ها تأثير دارد . صداي مربی و طرز بيان او و نحوه تلفظ كلمات و خيلي از رفتارها و مهارتهاي زباني او سرمشق و نمونه اي براي کودکان مي باشد .خصوصيات زباني مربی اغلب از طرف بچه ها مورد تقليد قرار مي گيرد . اين تقليد و تأثيرپذيري ، در كلاس هاي پايين تر بيشتر است . دوره پیش دبستانی ضمن فراهم آوردن فرصت براي خود گرداني ، استقلال و آزادي عمل و فراهم آوردن فرصتهايمتنوع يادگيري مهارتهايزبانيوارتباطيوتضمينكيفيتدراينفرصتهاوهدايتيادگيريكودكانزمینهپیشرفتآنانرادرکلیهمراحلتحصیلونهایتازندگیرافراهممیکند .
اختلالهاي سخن گفتن وراههاي رفع آن:
به طور كلي اختلالهاي زبان دودسته اند:
1)مربوط به جنبه توليد زبان است
2)مربوط به جنبه ادراكي زبان است
اختلالهاي زبان به معناي اخص يعني تاخير يا فقدان زبانكه شامل اختلال:
1111
1)مفصل بندي:كه در تلفظ يك يا چند صوت وهجا تغيير شكل به وجود مي آيد.
2)ريتم بيان:لكنت زبان وگفتار تندونامفهوم
3)اختلالهايي كه بر اثر ضايعات عضوي به وجود مي آيند.
4)خاموشي
5)اختلالهاي زبان نوشتاري
6)اشكالات تلفظي
7)اختلال تاخير در يادگيري
8)نوك زباني
لكنت زبان :
درمياناختلالاتتكلمكهدركودكانملاحظهميشود،تأخيردرصحبتكردنولكنتزبان اهميت زيادي دارند . نوزاد انسان به هنگام تولد از لحاظ ساختماني آمادگي ايجاد صداهايي را دارد . اين كنش مانند ساير كنشها از طريق آموختن توسعه مي يابد . زندگي اوليه كودك شامل گريه مكرر است و به دنبال آن تكرار هجاها كه شاخص دوره مهمي در رشد تكلم است. يك دليل براي رشد تكلم عبارت است از پيشرفت در كاربرد كلمات .مثلاً كودكان در دو ماهه اول زندگي در حدود هفت تا هشت صدا را مورد استفاده قرار مي دهند كه در دو ونيم سالگي به 27 درصد افزايش مي يابد . در حدود 10 ماهگي كودك اداكردن كلمات را شروع ميكند و با پيشرفت تدريجي اين استعداد ، استفاده از كلمات در دوونيم سالگي ممكن است به 250 كلمه برسد .در سومين سالگي كودك قواعد زبان را مي آموزد و شروع به ساختن جمله مي كند . بنابر اين چند ماه تأخير در تكلم را نبايد چندان جدي گرفت ، هر چند اگر تأخير زياد باشد با يد فوراً بدان توجه نمود .
12
رشد تكلم مي تواند به علل مختلف و عضوي ، رواني و اجتماعي ، دچار تأخير شده يا متوقف گردد . علل عضوي مانند عقب ماندگي ذهني ، آنازي ، اوتيسم و از اين قبيل ؛ علل رواني مانند آشفتگي هاي هيجاني ، فقدان محرك ، جداشدن از مادر و از اين قبيل ، علل اجتماعي مانند طبقة اجتماعي ، سخن گفتن به دو زبان و غيره .
لكنت زبان حدوداً در سنين دو تا پنج سالگي آغاز مي شود و يك درصد افراد را در بر مي گيرد .همچنين هنگامي كه كودك آموزش دبستاني را آغاز ميكند ، بر اثر نگرانيهاي عاطفي ، اجتماعي ناشي از مدرسه و خانواده ، احتمال بروز لكنت زبان افزايش مي يابد .
تعاريف لكنت زبان گر چه متعدد است همگي بر موارد مشتركي توافق و تأكيد دارند . لكنت زبان نوعي اختلال دايمي يا موقتي تكلم است كه به صورت تكرار ، مكثهاي طولاتي و ممتدگويي صداها ، سيلابها يا كلمات بروز مي كند و به علت وجود تشنج عضلاني ، كودك از توليد صداها به طور عادي عاجز است و آنها را به طور غير طبيعي و نامناسب ادا مي كند
درمان :
بسياريازوالدينكهمشاهدهميكنندكودكشانقادربهحرفزدننيستاورابهحالخودرهاميكننددرحاليكهممكن استاينناتوانيعارضيباشدواگردردورانكودكياز تمرين با او خود داري نمايند بعد از درمان آن بسيار مشكل خواهد بود . اگر بچه اي توانست دو يا سه كلام را ياد بگيرد و آنرا تكرار نمايد اين كودك مبتلا به لكنت زبان نيست و مربي بايد استعداد او را تحريك كند ، در روانشناسي تدابيري به وجود آورده اند كه ابتدا با آزمايش تصوير ذهني فكر او را تقويتمي كنند و سپس اين تصويرات ذهني را طبقه بندي نموده از آن كلمات كوچكي براي كودك مي سازند و وادارش مي كنند در هر روز دو يا سه كلام آنرا تكرار كند و از آن جمله بسازد و با اين روش موفق مي شوند عقب ماندگي اورا جبران نمايند و يا لااقل بعد از يكسال از سن عقلي آنها را جلوتر برده اند .
133
لكنتگروهكثيريازالكنهااگربهموقعمراجعهكنندقابلدرماناست . هدفازدرمانآلكنآناستكه :نخست،حروفوكلماتغلطوناموزوناوبهحروفو كلماتدرستوموزونتغييريابد،دوم : ناراحتيهاونگرانيهاي رواني الكن كاهش يافته ، يا از بين رود ؛ سوم : اعتماد به نفس ، در الكن ايجاد و تقويت شود و از گوشه گيري و احساس حقارت رهايي يابد : چهارم : رفتار اطرافيان با الكن بهبود يافته ،ديگران او را به باد تحقير و تمسخر نگيرند ؛ پنجم : اختلالات عصبي و ضايعات جسمي او تحت درمان قرار گيرد .
درمانلكنتزبانتدريجياستوبايدهرچهزودترشروعشود . درمانقبلازهفتسالگينتايجمطلوبيدارد . برايدرمانابتدابايدوضعيتزندگيونوعلكنتبهخوبيشناختهشود. اطلاعدقيقاززمانآغازتكلم،نحوه سخنگفتنو خصوصيات شخصيتي اطرافيان و چگونگي آغاز و علل لكنت زبان ضروري است.
چند پيشنهاد براي رفع مشكلات تكلم:
1)در كلاس يا هرفرصتي كه پيش آمدبه سخنان كودك گوش بدهدو تغييرات وانحرافهايي كه در گفتار كودك ديده ميشود يادداشت كند.
2)در كودكان احساس تعلق خاطر واعتماد به نفس به وجود آورد.
3)ايجاد عادت صحيح تنفس –تمرينوقفهوتازهكردننفسبههنگامسخنگفتنوياخواندن
4)فعاليت هاي موفقيت آميز براي جلوگيري از انزوا
5)شركت كردن كودك در سرود خواني ونمايش هاي گروهي
نكات سخن گفتن:
بایستی در هنگام سخن گفتن نکاتی را رعایت کنیم.
· خوب گوش کردن ما را برای بهتر گفتن آماده میکند.
· مطالعه کردن به ما فرصت میدهد تا حرفی برای گفتن داشته باشیم.
·
14
درباره آنچه اطلاعات نداریم اظهار نظر و صحبت نکنیم.
· از به کار بردن کلماتی که معنای آن را نمیدانیم خودداری کنیم.
· به جز آغاز ارتباط سعی کنید اگر از شما پرسش نشد درباره خودتان سخن نگویید.
· هنگام گفتگو به دیگران نیز فرصت گفتن بدهید.
· درباره آنچه علاقمند هستید و اطلاعات دارید صحبت کنید.
· سعی کنید از نظرات بزرگان هنگام سخن گفتن نقل قول کنید.
15
نتيجه گيري:
صحبت کردن دومین مهارت زبانی است که انسان یاد می گیرد. گفتار صورت مادی زبان است و می توان آن را غنی ترین و متنوع ترین شکل بیان دانست. آموختن این مهارت از خانواده و مهد کودک شروع می شود.بین سنین 4-5 سالگی کودکان می توانند جمله های کامل، کودکانی که اجازه صحبت کردن به آنها داده شود براحتی عقاید خویش را بیان می کنند و در یادگیری زبان پیشرفت بیشتری خواهند داشت . کودکان قبل از ورود به مراکز پیش دبستانی ، زبان و سخنگویی را از خانواده ی خود تجربه کرده اند با برخورداری از مدارس پیش دبستانی و مهیا نمودن تجربه های محیطی صحیح ، واژگان گفتاری و گنجینه لغات آنها به طور مستمر و به سرعت افزایش می یابد .
16
سوالهاي بيشتر براي پيشنهاد:
1)كودكان از چه سنيني معناي اصلي كلمات را درك ميكنند؟ واز چه زماني سخن گفتنشان براي ديگران قابل درك ميباشد؟
جواب:كتاب روانشناسي اموزش زبان(زبان اموزي) /علي محمد ناعمي/چاپ اول1388/نشر اژند
2)براي اموزش سخن گفتن چه نوع فعاليت هايي بايد انجام داد؟ومعلم ومدرسه چه نقشي در ان دارند؟
جواب:كتاب زبان اموزي كودك/منصور يارويسي/چاپ دوم1384
3)تفاوتهاي فردي واجتماعي چگونه بر سخن گفتن مؤثرند؟
جواب:كتاب زبان اموزي كودك/منصور يارويسي
4)رابطه بين گوش دادن وسخن گفتن؟
جواب:كتاب روانشناسي اموزش زبان/علي محمد ناعمي
توضيحات بيشتر :
توضيحات بيشتر اختلالات زبان:كتاب روانشناسي اموزش زبان/علي محمد ناعمي
توضيحات بيشتر عوامل موثر در رشد زبان مثل قصه گويي و...:كتاب زبان اموزي كودك/منصور يارويسي
17
منــابـع :
1-آزاد ، حسيني . روانشناسي مرضي كودك تهران : پاژنگ ، چاپ سوم ، 1368
2ـ انوشفور ، ابوالفضل ، « روشتدريسفارسيابتداييدورهكارداني «،تهران : چاپونشرايران، 1373
3- بازرسان انگلستان ، « آموزش و پرورش پيش دبستاني » ،ترجمه : قاسمقاضي،تهران،جهاددانشگاهي،چاپسوم، 1373 .
4- جينز برگ هر برت ميلويااوپر ، «رشدعقلانيكودكازديدگاهـپياژه» ،ترجمه : فريدونحقيقيوفريدهشريفي،تهران : فاطمي،چاپاول، 1372 .
5- جيبي ، زهرا ‹‹ خروه درس روانشناسي بازي ›› دانشگاه آزاد اسلامي واحد همدان ، 1367.
6- ديويي ، جان ‹‹ قصه گويي نمايش خلاق ››
7- سعيدي ، م ، « روانشناسي و پرورش كودك » ،تهران : بنياد،چاپسوم . 1368 .
8- كتاب روانشناسي اموزش زبان(زبان اموزي) /علي محمد ناعمي/چاپ اول1388
9- عظيمي ، سيروس ‹‹ اصول روانشناسي عمومي ›› تهران : دهخدا،چاپدهم، 1360.
18
10-كتاب زبان آموزي كودك/منصور يارويسي/چاپ دوم1384
+ نوشته شده در سه شنبه نهم تیر ۱۳۹۴ ساعت 17:59 توسط رضوان لک
|